De New Apostolic Reformation, vaak afgekort tot NAR, klinkt op het eerste gezicht misschien als een obscure religieuze stroming. Iets voor theologen, kerkhistorici of mensen die zich bezighouden met Amerikaanse evangelische bewegingen.
Maar wie beter kijkt, ziet iets anders: een beweging die religieuze taal koppelt aan politieke macht, maatschappelijke beïnvloeding en het idee dat christenen sleutelposities in de samenleving moeten innemen. Niet alleen om mee te doen aan het publieke debat, maar om invloed te krijgen over overheid, onderwijs, media, bedrijfsleven, gezin, religie en cultuur.
Dat maakt de New Apostolic Reformation niet zomaar een geloofsstroming. Het maakt haar een beweging met autoritaire en theocratische trekken.
En ja: dat is zorgwekkend.
Geen gewone kerk, maar een netwerk
De New Apostolic Reformation is geen officieel kerkgenootschap. Er is geen hoofdkantoor, geen ledenlijst en geen duidelijke organisatie waar iemand lid van wordt. Dat maakt de beweging lastig te herkennen én lastig ter verantwoording te roepen.
Onderzoekers en journalisten beschrijven de NAR vooral als een los netwerk van kerkleiders, profeten, apostelen, conferenties, gebedsbewegingen, mediafiguren en politieke bondgenoten. Juist dat netwerkachtige karakter maakt de beweging invloedrijk, maar ook ondoorzichtig.
Een uitgebreide uitleg over deze netwerkstructuur is onder meer te vinden bij Religion Dispatches.
Belangrijk om te vermelden: de New Apostolic Reformation is niet hetzelfde als de Nederlandse Nieuw-Apostolische Kerk. De overeenkomst in naam kan verwarrend zijn, maar de NAR is geen Nederlands kerkgenootschap met plaatselijke gemeenten en een landelijke organisatie. De Nieuw-Apostolische Kerk in Nederland presenteert zich juist als een herkenbare kerkgemeenschap met lokale gemeenten en landelijke informatievoorziening. Zie daarvoor ook de website van de Nieuw-Apostolische Kerk Nederland.
Waarom de beweging zo gevaarlijk kan worden
Het meest zorgwekkende aan de NAR is niet dat mensen geloven, bidden of religieus actief zijn. Dat valt gewoon onder godsdienstvrijheid.
Het probleem ontstaat wanneer religieuze overtuiging verandert in een politieke machtsopdracht. Binnen NAR-kringen leeft sterk het idee dat God vandaag opnieuw apostelen en profeten aanstelt die richting moeten geven aan kerk én samenleving.
Die leiders worden niet gekozen, zijn niet democratisch controleerbaar en ontlenen hun gezag aan een vermeende goddelijke roeping. Dat is precies het spannende punt: wanneer iemand zegt namens God te spreken, wordt normale kritiek al snel gezien als ongehoorzaamheid, ongeloof of zelfs verzet tegen God.
In een democratie hoort macht controleerbaar te zijn. Binnen dit soort religieuze machtsnetwerken is dat veel minder vanzelfsprekend.
Onderzoeker Matthew D. Taylor beschrijft in zijn boek The Violent Take It by Force hoe charismatische leiders, profetische claims en geestelijke strijdtaal volgens hem samenkwamen in de politieke mobilisatie rond Donald Trump en de gebeurtenissen van 6 januari 2021. Meer informatie over het boek is te vinden via Google Books.
De Seven Mountains: geloof als route naar macht
Een van de bekendste ideeën rond de NAR is het Seven Mountains Mandate. Volgens deze gedachte moeten christenen invloed krijgen op zeven belangrijke domeinen van de samenleving:
- religie;
- gezin;
- onderwijs;
- overheid;
- media;
- bedrijfsleven;
- kunst en entertainment.
Voor aanhangers klinkt dat als maatschappelijke betrokkenheid. Voor critici klinkt het als een blauwdruk voor religieuze machtsopbouw. Religion News Service legt uit hoe dit idee wordt gekoppeld aan politieke beïnvloeding en extremere vormen van christelijk nationalisme. Zie: What is the Seven Mountains Mandate?
Dat verschil is belangrijk. Het is één ding als gelovigen meedoen aan politiek, onderwijs of media. Dat hoort bij een vrije samenleving. Het is iets anders wanneer een beweging zegt dat deze domeinen moeten worden “ingenomen” of onder christelijke heerschappij moeten komen.
Dan gaat het niet meer om deelname aan de democratie, maar om dominantie.
Daar zit de kern van de zorg. De NAR is niet alleen bezig met persoonlijke bekering of kerkgroei. In delen van deze beweging gaat het om invloed, macht en het veranderen van de samenleving volgens één religieuze visie.
Politieke tegenstanders als demonische vijanden
Nog zorgwekkender is de taal van geestelijke strijd. Politieke tegenstanders worden dan niet gewoon gezien als mensen met andere opvattingen, maar als instrumenten van demonische machten.
Dat maakt normaal democratisch debat moeilijker. Met iemand die een andere mening heeft, kun je onderhandelen. Met een “demonische macht” niet.
De Associated Press beschreef bijvoorbeeld hoe sommige christelijk-nationalistische leiders de term “Jezebel spirit” gebruikten om Kamala Harris demonisch neer te zetten. Deskundigen wezen erop dat zulke taal niet onschuldig is, omdat demonisering van politieke tegenstanders kan bijdragen aan vijanddenken en zelfs geweld kan legitimeren. Zie: AP News over christelijk-nationalistische taal rond Kamala Harris.
Dit is een van de engste kanten van de beweging. Niet omdat er religieuze woorden worden gebruikt, maar omdat politieke strijd wordt verheven tot kosmische oorlog tussen goed en kwaad.
Wie zichzelf aan de kant van God plaatst en de ander aan de kant van Satan, maakt de democratische middenruimte kapot.
De link met Trump en 6 januari
De New Apostolic Reformation wordt vooral besproken vanwege haar rol binnen de Amerikaanse religieuze rechterflank. Volgens Matthew D. Taylor heeft de beweging een belangrijke rol gespeeld in de religieuze mobilisatie rond Donald Trump en in de aanloop naar de bestorming van het Capitool op 6 januari 2021.
Ook andere media en onderzoekers wijzen op de verwevenheid tussen NAR-denken, christelijk nationalisme en politieke mobilisatie. Zo berichtte The Guardian over de “Courage Tour”, waarbij charismatische leiders christenen opriepen om politiek actief te worden in steun aan Trump, met nadruk op onderwerpen als abortus, LGBTQ+-rechten en wantrouwen richting overheid en media. Zie: The Guardian over de Courage Tour.
Dat betekent niet dat elke NAR-aanhanger geweld steunt. Dat zou te simpel zijn. Maar de combinatie van profetieën, vijanddenken, geestelijke strijd en politieke macht is ronduit riskant.
Zeker wanneer verkiezingsuitslagen niet meer worden gezien als democratische uitkomsten, maar als geestelijke veldslagen die “gestolen” kunnen worden door kwade machten.
Waarom dit ook buiten Amerika relevant is
De NAR is vooral bekend uit de Verenigde Staten, maar ideeën verspreiden zich tegenwoordig razendsnel via YouTube, podcasts, aanbiddingsmuziek, conferenties, sociale media en internationale kerkleiders.
Nederlandse christelijke bronnen signaleren zelf ook dat NAR-achtige ideeën in Nederland kunnen opduiken onder namen als “Nieuw Apostolische Beweging”, “Kingdom Now”-denken of via nadruk op hedendaagse apostelen, profeten en geestelijke strijd. Zie bijvoorbeeld deze analyse van Stichting Promise.
Daarom is het te gemakkelijk om te zeggen: “Dat is Amerikaans, dus daar hebben wij niets mee te maken.” Veel radicale ideeën komen niet binnen via officiële organisaties, maar via taal, muziek, conferenties, influencers en online netwerken.
Juist omdat de NAR geen duidelijke voordeur heeft, kan het gedachtegoed ongemerkt invloed krijgen.
Herkenbare signalen
Een organisatie of spreker zal zichzelf niet altijd NAR noemen. Toch zijn er duidelijke signalen die reden geven om kritisch te kijken:
- sterke nadruk op hedendaagse apostelen en profeten met bijzonder gezag;
- politieke profetieën over leiders, verkiezingen of landen;
- spreken over “het innemen” van maatschappelijke domeinen;
- veel taal over geestelijke strijd rond politiek, media, onderwijs of overheid;
- tegenstanders neerzetten als demonisch, antichristelijk of satanisch;
- afkeer van seculiere democratie, onafhankelijke media of pluralisme;
- het idee dat christenen niet alleen invloed moeten hebben, maar moeten heersen.
Eén losse term zegt niet alles. Maar wanneer meerdere signalen samenkomen, is waakzaamheid terecht.
Kritiek op de NAR is geen aanval op christenen
Het is belangrijk om dit scherp te houden: kritiek op de New Apostolic Reformation is geen kritiek op christenen in het algemeen. Ook niet op alle evangelische, pinkster- of charismatische kerken.
Veel christenen moeten juist niets hebben van dominionisme, christelijk nationalisme of politieke profetieën. Zij zien geloof niet als route naar macht, maar als persoonlijke overtuiging, gemeenschap, dienstbaarheid of inspiratiebron.
De kritiek richt zich op een specifieke en gevaarlijke combinatie: religieuze leiders die zeggen namens God te spreken, politieke macht als geestelijke opdracht zien, tegenstanders demoniseren en democratische instituties willen omvormen naar één religieuze visie.
Dat is geen gewone geloofsbeleving meer. Dat is machtsdenken met religieuze taal.
Zorgwekkend: niet onderschatten
De New Apostolic Reformation is zo zorgwekkend omdat zij zich niet gedraagt als een gewone kerk. Het is een los, moeilijk af te bakenen netwerk met ideeën die diep kunnen ingrijpen in politiek, onderwijs, media en bestuur.
De beweging is niet gevaarlijk omdat mensen geloven. De beweging wordt gevaarlijk waar geloof wordt gebruikt als rechtvaardiging voor macht, dominantie en vijanddenken.
In een vrije samenleving mag iedereen geloven wat hij wil. Maar diezelfde vrije samenleving moet alert zijn wanneer religieuze bewegingen niet alleen willen meedoen, maar de spelregels zelf willen veranderen.
De New Apostolic Reformation verdient daarom geen paniek, maar wel stevige waakzaamheid. Niet wegwuiven als “een beetje Amerikaanse religieuze gekte”. Niet verwarren met gewone christelijke betrokkenheid. En vooral niet onderschatten.
Want wanneer politiek wordt voorgesteld als geestelijke oorlog, en tegenstanders als demonische vijanden, staat er meer op het spel dan een theologisch meningsverschil. Dan raakt het aan democratie, rechtsstaat en vrijheid.
Lees ook: New Apostolic Reformation: wie horen er mogelijk bij deze beweging?
Bronnen en verder lezen
- Religion Dispatches – Reporter’s Guide to the New Apostolic Reformation
- Religion News Service – What is the Seven Mountains Mandate?
- Associated Press – Christelijk-nationalistische taal rond Kamala Harris
- The Guardian – Trump, christelijke nationalisten en de Courage Tour
- Matthew D. Taylor – The Violent Take It by Force
- Stichting Promise – Een weging van de NAR
- Nieuw-Apostolische Kerk Nederland