Op internet en sociale media verschijnen steeds vaker berichten waarin bekende Nederlanders worden genoemd in sensationele verhalen. Soms gaat het om advertenties, maar vaak ook om gewone posts op Facebook, Instagram of andere platforms. In zulke berichten wordt bijvoorbeeld gesuggereerd dat een bekende Nederlander ernstig ziek is, betrokken was bij een ongeluk of plotseling gescheiden is.
Veel van deze berichten vallen onder misleiding, manipulatie, nepnieuws of clickbait. Het doel is meestal niet om betrouwbare informatie te geven, maar om mensen nieuwsgierig te maken zodat ze op een link klikken. Hoe meer bezoekers een website krijgt, hoe meer advertentie-inkomsten er kunnen worden verdiend.
Misleiding met bekende Nederlanders
Bekende Nederlanders worden vaak gebruikt om aandacht te trekken. Wanneer een naam die veel mensen kennen in een titel staat, is de kans groter dat iemand op een bericht klikt.
Daarom verschijnen regelmatig berichten over BN’ers die zogenaamd ziek zijn, een ongeluk hebben gehad of betrokken zijn bij een financieel geheim. In werkelijkheid blijkt het verhaal vaak sterk overdreven of volledig verzonnen te zijn.
Dit soort berichten wordt vaak verspreid via social media. Een sensationele titel zorgt voor klikken, reacties en shares. Daardoor kan een bericht zich snel verspreiden.
Clickbait ziekte BN’er: een bekende internettruc
Een veel voorkomende vorm van clickbait is het suggereren dat een bekende Nederlander ernstig ziek is. Zo’n bericht roept meteen emotie op bij fans en volgers.
Titels zoals “Fans geschokt door nieuws over ziekte van bekende artiest” of “Nederlandse presentator plotseling in ziekenhuis opgenomen” worden vaak gebruikt om nieuwsgierigheid te wekken.
Wanneer mensen op het artikel klikken, blijkt het verhaal vaak minder dramatisch te zijn dan de titel doet vermoeden. Soms gaat het om een oude gebeurtenis, soms om pure speculatie.
Nepnieuws BN’ers en investeringsverhalen
Naast verhalen over ziekte en drama worden ook financiële verhalen gebruikt. Daarbij wordt gesuggereerd dat een bekende Nederlander een manier heeft ontdekt om snel geld te verdienen.
In zulke berichten staat bijvoorbeeld dat een ondernemer of presentator een geheime methode heeft ontdekt om te investeren in cryptomunten of aandelen.
Vaak gaat het om nepinterviews waarin de bekende Nederlander uitspraken zou hebben gedaan die nooit zijn gedaan.
John de Mol en de strijd tegen nepadvertenties
Een bekend voorbeeld is de zaak van John de Mol tegen Facebook. Zijn naam werd gebruikt in advertenties waarin werd beweerd dat hij betrokken was bij cryptomunten en investeringsprogramma’s. De advertenties leken op echte nieuwsartikelen en werden massaal verspreid via sociale media. Veel mensen geloofden dat het om een echt interview ging.
De Mol besloot naar de rechter te stappen om Facebook te dwingen deze advertenties te verwijderen. Die zaak maakte duidelijk hoe groot het probleem van misleiding met bekende Nederlanders inmiddels is geworden.
Jort Kelder en nepverhalen over investeringen
Ook journalist en presentator Jort Kelder werd regelmatig genoemd in nepverhalen over financiële tips en investeringen. In die verhalen werd gesuggereerd dat hij een manier had ontdekt om eenvoudig geld te verdienen met cryptovaluta.
In werkelijkheid had hij daar niets mee te maken. De berichten waren volledig verzonnen en bedoeld om mensen naar investeringswebsites te lokken.
André Rieu en identiteitsfraude
Ook violist André Rieu heeft te maken met identiteitsfraude. Volgens berichten zijn er mensen die denken dat ze al jaren met hem chatten op internet. In werkelijkheid communiceren zij met oplichters die zich voordoen als de beroemde muzikant. Deze fraudeurs gebruiken nepaccounts, foto’s en soms zelfs video’s om geloofwaardig over te komen.
Het doel is meestal om vertrouwen te winnen en uiteindelijk geld te vragen.
Het probleem werd recent opnieuw onder de aandacht gebracht toen Rieu aangaf dat hij de identiteitsfraude zat is en dat sommige mensen zelfs denken dat zij al drie jaar met hem contact hebben via internet.
Max Verstappen en nepnieuws
Ook sporters worden regelmatig gebruikt in misleidende berichten. Formule 1-coureur Max Verstappen verschijnt bijvoorbeeld in advertenties waarin wordt beweerd dat hij een geheime investeringsstrategie heeft ontdekt. Fans die op zulke berichten klikken, komen vaak terecht op websites waar ze worden aangemoedigd om geld te investeren.
Dit soort berichten speelt in op vertrouwen in een bekende sporter.
Mark Rutte en politieke clickbait
Politici worden eveneens gebruikt in misleidende berichten. Zo verschijnen er soms verhalen waarin wordt beweerd dat een politicus een schokkende uitspraak heeft gedaan of betrokken is bij een geheim project. De naam van Mark Rutte is bijvoorbeeld regelmatig gebruikt in sensationele koppen die bedoeld zijn om politieke emoties op te roepen.
Ook hier blijkt de inhoud vaak overdreven of uit zijn context gehaald.
René Froger en romance scams
Naast financiële oplichting bestaan er ook zogenaamde romance scams. Daarbij doen oplichters zich voor als een bekende artiest of beroemdheid om een emotionele band op te bouwen met slachtoffers. De naam van artiest René Froger is in dergelijke gevallen ook gebruikt door fraudeurs die zich online voordoen als de zanger.
Na verloop van tijd vragen zij geld, bijvoorbeeld voor reis- of medische kosten.
Deepfake technologie en nieuwe vormen van misleiding
De opkomst van kunstmatige intelligentie heeft het probleem van online misleiding verder vergroot. Met deepfake-technologie kunnen criminelen video’s maken waarin een bekende persoon iets lijkt te zeggen dat nooit is gebeurd. Deze technologie maakt het steeds moeilijker om nep en echt van elkaar te onderscheiden.
Deepfake-video’s worden soms gebruikt in advertenties waarin een beroemdheid zogenaamd een product of investering aanbeveelt.
Van roddelbladen naar internetclickbait
Sensationele verhalen over beroemdheden bestaan al veel langer. Roddeltijdschriften zoals Privé, Aktueel en Panorama publiceerden jarenlang verhalen over relaties, ruzies en geruchten rond bekende Nederlanders. Het verschil is dat deze verhalen vroeger in gedrukte tijdschriften verschenen. Lezers moesten een blad kopen om het artikel te lezen.
Op internet kan een bericht zich binnen enkele minuten over sociale media verspreiden en miljoenen mensen bereiken.
Het verdienmodel achter clickbait
Veel websites verdienen geld met advertenties. Wanneer een bezoeker een pagina opent, worden advertenties geladen. Elke bezoeker levert een kleine hoeveelheid advertentie-inkomsten op. Wanneer een artikel honderdduizenden keren wordt bekeken, kan dat dus een aanzienlijk bedrag opleveren.
Daarom proberen sommige websites zoveel mogelijk bezoekers te trekken met sensationele titels en emotionele verhalen.
Waarom mensen toch op clickbait klikken
- nieuwsgierigheid
- emotionele betrokkenheid bij bekende personen
- schokkende of dramatische titels
- de indruk dat het om belangrijk nieuws gaat
Deze combinatie maakt clickbait bijzonder effectief.
Hoe je misleiding kunt herkennen
- extreem dramatische titels
- artikelen zonder duidelijke bron
- verhalen die vooral inspelen op emotie
- websites die lijken op nieuwsmedia maar dat niet zijn
Groeiend probleem
Misleiding met bekende Nederlanders is een groeiend probleem op internet. Namen van artiesten, presentatoren, ondernemers en sporters worden regelmatig gebruikt in clickbait, nepnieuws en online scams.
Door kritisch te blijven en bronnen te controleren kunnen lezers voorkomen dat zij slachtoffer worden van deze vormen van manipulatie en desinformatie.