In de berichtgeving over Gaza duiken regelmatig video’s en foto’s op van markten met volle kraampjes, cafés die geopend lijken en restaurants waar mensen eten. Op sociale media worden deze beelden vaak gedeeld met het argument dat er “helemaal geen hongersnood” zou zijn. Maar klopt dat beeld wel?
De kracht van selectieve beelden
De Israëlische organisatie COGAT publiceerde bijvoorbeeld video’s van drukke markten in Gaza City om te laten zien dat er voldoende voedsel beschikbaar zou zijn (Jerusalem Post). Ook pro-Israëlische accounts als Gazawood verspreiden dit soort beelden, vaak onder het mom dat verhalen over een hongersnood overdreven of zelfs nep zouden zijn (France24).
Het probleem? Deze beelden geven een momentopname weer, vaak van een klein aantal plekken waar wél nog voedsel te krijgen is. Ze zeggen niets over de beschikbaarheid en betaalbaarheid voor de meerderheid van de bevolking.
De rol van hasbara
Dit soort video’s passen binnen een bredere strategie van hasbara, een term die wordt gebruikt voor Israëlische public diplomacy en mediacampagnes. Het doel is vaak om internationaal wantrouwen te zaaien over Palestijnse getuigenissen en om een positiever beeld van Israëlisch beleid neer te zetten. Het gebruik van fragmenten van “volle markten” wordt ingezet om de indruk te wekken dat er geen humanitaire crisis is, terwijl hulporganisaties en de VN juist waarschuwen voor ernstige voedselonzekerheid.
AI en manipulatie
Daarbij komt dat er ook AI-gegenereerde beelden en deepfakes circuleren die zogenaamd volle markten of vrolijke cafés tonen. Onderzoek laat zien dat platforms als YouTube en X ruimte bieden aan deze gemanipuleerde content, die vaak moeilijk van echt te onderscheiden is (Antony Locke).
De werkelijkheid volgens hulporganisaties
Volgens onafhankelijke organisaties zoals de VN en het Integrated Food Security Phase Classification (IPC) kampt Gaza met ernstige voedselonzekerheid en ondervoeding, vooral onder kinderen. In Gaza overlijden kinderen door de aanhoudende voedseltekorten die het gevolg zijn van de Israëlische belegering en restricties. Het bestaan van enkele markten of restaurants verandert daar niets aan. Integendeel, de prijzen van voedsel die er nog wél is, zijn vaak zo hoog dat de meeste gezinnen er geen toegang toe hebben.
Misleiding
Beelden van volle markten in Gaza worden bewust ingezet om twijfel te zaaien over de humanitaire situatie. In de context van hasbara is dit geen toeval, maar een strategie om internationale kritiek af te zwakken. Voor wie de werkelijkheid wil begrijpen, blijft het cruciaal om voorbij deze selectieve snapshots te kijken en betrouwbare data van hulporganisaties te raadplegen.