Politieke partijen spelen een steeds grotere rol in het verspreiden van desinformatie, zeker wanneer het gaat om complexe en gepolariseerde internationale conflicten. In plaats van een kritische en evenwichtige benadering, kiezen sommige partijen nadrukkelijk partij en dragen zij zo bij aan het verspreiden van eenzijdige en misleidende beeldvorming. Dit is momenteel pijnlijk zichtbaar in het debat rond het Israëlisch-Palestijns conflict, waarin partijen als de VVD en PVV zich consequent opstellen als verdedigers van het Israëlische overheidsnarratief, zonder ruimte te bieden voor nuance of kritiek op het geweld en de mensenrechtenschendingen van beide zijden.
De verwoesting van Gaza in de nasleep van de aanval van Hamas op 7 oktober 2023 heeft wereldwijd tot veel verontwaardiging geleid. Terwijl landen en internationale organisaties spreken over mogelijke oorlogsmisdaden of zelfs genocide, blijven Nederlandse politieke partijen (en daarmee ook de regering) opvallend stil of kiezen zij partij voor Israël. Met name de VVD en PVV profileren zich als uitgesproken pro-Israëlisch. Deze houding roept vragen op over de neutraliteit, objectiviteit en morele verantwoordelijkheid van deze partijen en over hun rol in het verspreiden of normaliseren van desinformatie.
De VVD onder leiding van Dilan Yeşilgöz
Onder leiding van partijleider Dilan Yeşilgöz heeft de VVD zich sterk pro-Israëlisch opgesteld. Yeşilgöz (getrouwd met een Joodse man) is al jaren betrokken bij CIDI-activiteiten en heeft in 2019 deelgenomen aan een door het CIDI georganiseerde reis naar Israël en de Palestijnse gebieden, een reis die grotendeels buiten de openbaarheid bleef, ondanks deelname van ambtenaren en partijfunctionarissen. Haar partij heeft zich consequent onthouden van scherpe kritiek op het Israëlische militaire optreden in Gaza, zelfs wanneer internationale media melding maakten van aanvallen op ziekenhuizen, vluchtelingenkampen en hulpverleners.
Hoewel Yeşilgöz zich in 2024 uitsprak vóór een staakt-het-vuren en humanitaire hulp aan Gaza, bleef directe veroordeling van Israëlische acties uit. Binnen haar eigen partij leidde dat tot onvrede: een kwart van de VVD-leden stemde vóór een motie waarin sancties tegen Israël werden overwogen. Toch bleef de partijtop vasthouden aan een koers van voorzichtigheid en impliciete steun aan de Israëlische regering.
De Douwe Bob-controverse
Douwe Bob weigerde eind juni 2025 op te treden bij een evenement waar zionistische uitingen aanwezig waren. Kort daarna bestempelde Dilan Yeşilgöz hem via X (voorheen Twitter) als “jodenhater”. De originele tweet luidde:
“Als je niet wilt optreden vanwege het publiek en je ze vervolgens ‘zionisten’ noemt, dan ben je gewoon een jodenhater. Er is geen excuus voor dit soort walgelijke framing.“
Haar uitlating leidde tot brede maatschappelijke ophef. Critici uit de culturele sector, mensenrechtenorganisaties bekritiseerden haar optreden scherp. Volgens NOS kreeg Yeşilgöz interne kritiek van partijgenoten, waarna zij erkende dat haar tweet “anders had gemoeten”. De NRC meldde bovendien dat de manager van Douwe Bob haar vroeg de uitlating te nuanceren, Yeşilgöz weigerde expliciet. Haar tweet zal zeker ook hebben bijgedragen aan de doodsbedreigingen die Douw Bob ontving.
Critici verweten Yeşilgöz het antisemitismebegrip op te rekken om gerechtvaardigde kritiek op Israël te delegitimeren. Haar interventie werd gezien als een voorbeeld van het beknotten van vrije meningsuiting en als onderdeel van een bredere trend waarbij politieke leiders pro-Palestijnse geluiden verdacht maken of monddood proberen te maken.
De PVV en Geert Wilders: onvoorwaardelijke loyaliteit
De PVV van Geert Wilders staat bekend om haar decennialange, onvoorwaardelijke steun aan Israël. Wilders heeft Israël geprezen als “het front van de beschaving” en noemde kritiek op de Israëlische regering geregeld antisemitisch. De partij heeft meerdere malen gepleit voor het erkennen van Jeruzalem als hoofdstad en voor verplaatsing van de Nederlandse ambassade naar die stad.
Toen minister van Buitenlandse Zaken Caspar Veldkamp (NSC) in 2025 milde kritiek uitte op Israël vanwege het doden van burgers en het blokkeren van humanitaire hulp, reageerde de PVV verbolgen. Tijdens debatten over VN-rapporten sprak de partij zich consequent uit tegen Palestijnse belangenbehartiging en pleitte voor afbouw van steun aan UNRWA.
Deze lijn sluit aan bij de retoriek van pro-Israëlische lobbygroepen zoals UN Watch, NGO Monitor en het CIDI, die VN-functionarissen zoals Francesca Albanese beschuldigen van partijdigheid, ondanks gebrek aan bewijs.
De rol van desinformatie en framing
Zoals beschreven in dit artikel, is desinformatie geen nieuw fenomeen, maar heeft het met sociale media een ongekende versnelling en reikwijdte gekregen. Politieke retoriek, framing en het verdraaien van context zorgen voor verwarring en beïnvloeden publieke opinie.
Het CIDI, dat zich profileert als informatiecentrum, speelt hierin een centrale rol. Zo bleek uit onderzoek van NRC dat CIDI voorafgaand aan een Kamerdebat over Israëlische oorlogsmisdaden een inputdocument verspreidde met Israëlische verklaringen, maar zonder vermelding van cruciale feiten zoals het pletten van ambulances. Dit document werd uitsluitend naar rechtse partijen gestuurd.
Deze werkwijze valt onder het begrip hasbara, een strategie van publieke diplomatie waarbij propaganda wordt vermomd als objectieve voorlichting. UN Watch en NGO Monitor, vaak aanwezig bij Kamercommissies en ontvangen door VVD en PVV, maken eveneens gebruik van framing, halve waarheden en selectieve informatie om kritiek op Israël te neutraliseren.
Publieke debat
In een tijd waarin burgers, journalisten en ngo’s onder vuur liggen voor het benoemen van grove mensenrechtenschendingen, zouden politieke leiders het publieke debat moeten beschermen, niet ondermijnen. De posities van de VVD en PVV, met Yeşilgöz en Wilders als boegbeelden, laten zien hoe politieke macht wordt ingezet om waarheid te verdraaien en onwelgevallige realiteit te verdoezelen.